آخرین نظرات
بدون نظر
جستجو در وبلاگ

آجر سنتی قزاقی

توسط
آجر سنتی قزاقی

مقاله ی آجر سنتی

آجر نوعی سنگ مصنوعی بشمار می رود که از دیرباز تا کنون توسط بشر برای خانه سازی و تزیینات نمای ساختمانها از آن استفاده شده است.

آجر بوسیله ی حرارت دیدن گل های قالب شده ی رس که به آن خشت گفته می شود بوجود می آیند.

تعریف خشت

برای تولید خشت ابتدا خاک رس و مقداری کاه جهت جلوگیری از هم گسسته شدن گل و دوام بیشتر خشت با هم مخلوط کرده و گل اولیه را بوجود می آورند پس از آن گل رس بوجود آمه را ورز می دهند و آنها را داخل قالب مورد نیاز پهن می کنند. پس از مراحل اولیه آنها را در آفتاب خشک می‌کنند. به این خشت، خشت خام گفته می‌شود. خشت خام در برابر رطوبت از بین می‌رود به همین خاطر خشت را می‌پزند که در این صورت به آن آجر گفته می شود. فرآیند پختن خشت در کوره آجرپزی که بدان داش گفته می‌شود انجام می‌شود.

خشت در ترکیبات و انواع گوناگون بوجود می آیند که همه آن ترکیبات برای پخت آجر مناسب نیستند. برای مثا نوعی خشت هستند که از ترکیب خاک رس و ریشه ی گیاهان بوجود می آیند این نوع خشت در کوره های پخت آجر بدلیل سوختن ترکیبات نباتی آن و از بین رفتن ریشه های مخلوط با خاک از بین می رود و در نتیجه آجر از تو پُری مناسبی ندارد.

آجرهای رسی به دو شکل سنتی(دستی) و ماشینی(صنعتی) تولید می شوند.

از قديمي ترين مصالح ساختماني که به وسيله بشر توليد شده است، مي باشد. سنگ باوجود فراواني و استقامت به راحتي در دسترس قرار نمي‌گيرد، اين مصالح طبيعي فرم دلخواه را به آساني به خود نمي‌گيرد و با صرف هزينه بسيار قطعات آن يکسان مي گردند و در اين حالت نيز دورريز زيادي از خود به جا مي گذارد. در حالي که گل حاصل از خاک رس که منشا تهيه آجر است به راحتي شکل دلخواه را به خود مي گيرد و محصولي همگن به دست مي‌دهد.

از اين رو مي توان با قالب زدن گل و حرارت دادن آن مصالحي سخت، داراي مشخصات فيزيکي، مکانيکي و شيميايي يکسان، متناسب با کاربرد، منطبق با فيزيک بدن انسان، با فرآيند توليد ساده، سريع و حمل ونقل آسان توليد کرد.

نحوه ی تولید آجر به روش سنتی

برای تولید آجر خاک خالص و مرغوب تهیه کرده و داخل آنرا پر از آب کرده تا خوب تا همه ی اجزای خاک خیس خورده و تبدیل به گل شود این اتفاق ممکن است تا سه روز طول بکشد. پس از اینکه اطمینان نسبی در مورد خیس خوردن خاک حاصل شد آنرا بوسیله لگد کردن و ورز دادن با هم مخلوط میکنند تا از آماده شدن و مخلوط صد درصد آن مطمئن شوند.

  •         پس از آماده شدن گل رس آنها در حجم کم خوب ورز می دهند و داخل قالبهایی با ابعاد مد نظر ریخته و اضافات آنرا توسط نخ برش، برش داده و از قالب جا می کنند.

  •         خشت ها را در داخل آفتاب می چینند یا روی آنرا می پوشانند تا اصطلاحا خود را بگیرند و رطوبت اولیه خود را از دست بدهند. تا هنگام انتقال به کوره از هم گسسته نشوند.

  •         پس از خشک شدن خشتها آنها را داخل کوره برده و در ردیف های مختلف میچینند. رنگ آجرها بر حسب نوع پخت و فاصله آنها با آتش تغییر می کند.

نمونه هایی از انواع آجر های سنتی

آجر ایلامی: آجری با ابعاد 10*38*38 سانتی متر بوده و در زمان ساسانیان مورد استفاده قرار میگرفته است این آجر در ابعاد دیگری 8*44*44 هم تولید میشده و در ساختمان های بزرگ مورد مثل عمار ها و آتشکده ها استفاده شده است.

 آجر ختایی: در ابعاد 5*25*25سانتی متر جهت اجرای کف فرش مورد استفاده بوده و هم اکنون هم طرفداران زیادی دارد.

آجر قزاقی:این نوع آجر بیشترین مصرف ساختمانی را در دوره خود و همکنون دارد. در ادامه در مورد این آجر بیشتر صحبت میکنیم.

آجر قزاقی

آجر قزاقی از کهن ترین آجرهای سنتی ایران است. در زمان ورود قزاق ها به ایران ، قزاق ها سربازخانه هایشان را با نوعی آجر با ابعاد ۵*۱۰*۲۰ می ساختند و بعد از آن این آجرها به آجر قزاقی معروف شد. این آجر دارای قدمتی فراتر از زمان قزاق خانه ها می باشد و آثار فراوانی وجود دارد که از این نوع آجر ساخته شده است که می توان از پلهای دختر، طاق کسری، مسجد جامع اصفهان، قسمتی از مسجد جامع اردستان، گنبد کاووس و.. نام برد.

آجر قزاقی به شیوه ی دستی و همان کوره های سنتی تولید می شود ولی مقاوم و استحکام بالایی در برابر شکنندگی و هوازدگی دارد. این نوع آجر در ابعاد مختلف برای دیوار چینی، نما و کف فرش تولید و به بازار عرضه می شود که انواع آن می توان به سایز های اصلی آجر کامل، پلاک و نیمه و ابعاد 2.5*20*7 سانتی متر، 2.5*20*5 سانتی متر، 5*20*10 سانتی متر و کف فرش (ختایی) 5*25*25 سانتی متر، 5*20*20 سانتی متر و غیره نام برد.

این آجرهای سنتی کاملا به صورت دستی و در رنگ های خاکی٬ زرد٬ ابلق، پوست پیازی٬ قرمز اخرائی٬ آتشی و حنائی ساخته می شود. که همانطور که در بالا گفته شد این تغیر رنگ ها به میزان پخت و البته در مواردی به جنس خاک مرتبط هستند.

در چند سال اخیر این نوع آجر توسط شیوه های نوین پخت و تهیه آجر تولید شدند که با توجه به کیفیت مطلوبی داشتند ولی مورد استقبال و اقبال قرار نگرفتند و همچنان این آجر در نمونه آجرهای با فرم ظاهر و شکل خود پیشتاز است و در سراسر ایران و کشورهای همسایه طرفداران زیادی دارد.  
به دلیل طبیعی بودن مواد و مصالح به کار رفته وهمچنین روند تولید دستی آن، طبیعی بودن آجر، سادگی و در عین حال بافت زیبایی نسبت به دیگر آجرهای نما دارد و در صنعت ساختمان کاربردهای فراوانی از جمله نماسازی سنتی، کف سازی و نیز محوطه سازی انواع ساختمان ها از جمله رستوران ها و مکان های سنتی، نما ساختمان، فضای سنتی و کلاسیک کاربرد دارد.
این نوع آجر در نماهای خارجی انواع ساختمان و همچنین نماهای داخلی آنها استفاده در انواع طراحی ها به دلیل زیبایی و اثر گذاری روحی به واسطه ی رنگهای طبیعی که دارند استفاده می شوند.

 محاسن و معایب آجر قزاقی

از محاسن آجر قزاقی می توان به کیفیت بالای پخت، شوره نزدن، مقاومت در برابر عوامل جوی، نداشتن آلوئک منوط بر کیفیت خاک، عدم تغییر رنگ آجر و همچنین نگهداری راحت، رنگ پذیری، عدم بازتاب نور خورشید وغیره می باشد.

از معایب آن می توان به زمانبر بودن پروسه تولید نسبت به بعضی مصالح مشابه اشاره کرد.

در پایان
این آجر یکی از بهترین انواع آجرها برای نماسازی سنتی شهرها و احیای منازل و آثار تاریخی شهری بوده و امروزه هم در این نماهای داخلی و خارجی بناهای سنتی و حتی مدرن استفاده شده و جزء محصولاتی هستند که اکثر سلیقه ها آنرا میپسندند.

ارسال نظر
پاسخ دهید
لطفا برای ارسال نظر وارد شوید.

فهرست

تنظیمات

اشتراک گذاری

یک حساب کاربری رایگان برای استفاده از لیست علاقه مندی ها ایجاد کنید.

ورود به سیستم